Ինչպես է քունն օգնում ուղեղին սովորել և հիշել

Աշակերտները հաճախ քունը կրճատում են՝ սովորելու լրացուցիչ ժամանակ ստանալու համար։ Թվում է, թե ընտրությունը տրամաբանական է․ անկողնում մեկ ժամ պակաս, գրքի հետ՝ մեկ ժամ ավելի։ Սակայն ուսուցումը չի ավարտվում գիրքը փակելու պահին։ Քնի ընթացքում ուղեղը շարունակում է մշակել օրվա ընթացքում ստացած տեղեկությունը։

Քունը նպաստում է ուշադրությանը, հուզական հավասարակշռությանը, խնդիրների լուծմանը և հիշողությանը։ Հոգնած ուղեղը կարող է նույն պարբերությունը մի քանի անգամ կարդալ՝ առանց կայուն պատկերացում կազմելու։ Արթուն անցկացրած ավելի շատ ժամանակը միշտ չէ, որ նշանակում է ավելի շատ գիտելիք։

Սովորելն ունի մի քանի փուլ

Սկզբում տեղեկությունը պետք է գրանցվի։ Ուղեղը նախնական հիշողություն է ձևավորում, երբ կարդում ենք, լսում, խնդիր լուծում կամ որևէ հմտություն վարժում։ Այս փուլում ուշադրությունը վճռորոշ է։ Քնի պակասը թուլացնում է ուշադրությունը, և նոր տեղեկությունը վատ է յուրացվում։

Այնուհետև տեղի է ունենում ամրապնդումը․ նոր և դեռ փխրուն հիշողությունը դառնում է ավելի կայուն ու կապվում նախկին գիտելիքների հետ։ Քունը կարևոր դեր ունի այս գործընթացում։ Քնի տարբեր փուլերը, հավանաբար, նպաստում են տարբեր տեսակի գիտելիքների՝ փաստերի, փորձառությունների, շարժումների և օրինաչափությունների յուրացմանը։

Վերջում անհրաժեշտ է կարողանալ հետագայում վերականգնել տեղեկությունը։ Լավ հիշելը միայն քնից կախված չէ, բայց բավարար քունը սովորելու համար ամուր հիմք է ստեղծում։

Ինչո՞ւ ամբողջ գիշեր սովորելը կարող է չօգնել

Ամբողջ գիշեր արթուն մնալով՝ ուսանողը նյութը երկար է տեսնում, բայց ուղեղի՝ այն ընկալելու և կիրառելու կարողությունը նվազում է։ Հաջորդ օրը ուշադրությունը դանդաղում է, սխալները շատանում են, իսկ ճկուն մտածելը դժվարանում է։ Մարդը կարող է ճանաչել էջը, սակայն առանց նայելու չկարողանալ բացատրել հիմնական գաղափարը։

Սա չի նշանակում, որ քունն ինքնուրույն գիտելիք է ստեղծում։ Եթե նյութը չեք սովորել, քունը չի կարող այն հորինել։ Արդյունավետ համադրությունն է՝ կենտրոնացած աշխատանք, ապա բավարար հանգիստ։

Օգտակա՞ր է քնելուց առաջ կրկնելը

Քնելուց առաջ կարճ կրկնությունը կարող է օգտակար լինել, հատկապես եթե պարզապես վերընթերցելու փոխարեն փորձում եք հիշել առանց հուշման։ Փակեք գրառումները և բացատրեք հիմնական կետերը։ Ստուգեք բաց թողածը, ապա ավարտեք։ Այսպես ուղեղը ամրապնդելու հստակ նյութ է ստանում, իսկ քնելու ժամը չի վերածվում լարված երկարատև աշխատանքի։

Միաժամանակ անկողնում ժամերով սովորելը կարող է ուշացնել քունը։ Պայծառ էկրանները, լարվածությունը, կոֆեինը և անկանոն ժամանակացույցը դժվարացնում են քնելը։ Նպատակը մինչև վերջին վայրկյանը սովորելը չէ, այլ ժամանակին ավարտելն ու հանգստանալը։

Ցերեկային քունը և ուսուցումը

Կարճ ցերեկային քունը որոշ մարդկանց մոտ բարձրացնում է զգոնությունը, հատկապես վատ գիշերից հետո։ Երկար քունը կարող է ներառել խոր փուլեր, սակայն արթնանալուց հետո ժամանակավոր թմրածություն առաջացնել կամ խանգարել գիշերային քնին։ Այն պետք է լրացնի, ոչ թե փոխարինի կանոնավոր գիշերային հանգստին։

Գործնական կարգ

• Դժվար նյութը սովորեք այն ժամանակ, երբ բավականաչափ զգոն եք։
• Միայն վերընթերցելու փոխարեն պատասխանեք հարցերի և հիշեք առանց հուշման։
• Պարապմունքի վերջում կազմեք կարճ ամփոփում։
• Նախապես պատրաստեք հաջորդ օրվա գրքերն ու առաջադրանքները։
• Փորձեք պահպանել քնելու և արթնանալու համեմատաբար հաստատուն ժամեր։
• Քննությունից առաջ ընտրեք հանգստացած կրկնությունը, ոչ թե ամբողջ գիշեր տևող հուսահատ պարապմունքը։

Եթե քնի խնդիրները շարունակվում են շաբաթներ և զգալիորեն ազդում առօրյա կյանքի վրա, միայն սովորելու խորհուրդները բավարար չեն․ ճիշտ է դիմել որակավորված բուժաշխատողի։

Քունը երբեմն ընկալվում է որպես հաջողությունից խլված ժամանակ։ Իրականում այն ուսուցման շրջանի մասն է։ Սովորելը նոր նյութ է տալիս ուղեղին, քունն օգնում է այն կազմակերպել և ամրապնդել, իսկ հիշողության վարժությունները սովորեցնում են հետագայում գտնել այն։