Ջրի շրջապտույտ․ ինչպես է նույն ջուրը ճանապարհորդում Երկրով

Բաժակի ջուրը մի ժամանակ կարող էր լինել օվկիանոսի կաթիլ, լեռնային ձյուն, ստորերկրյա ջուր, ամպի մասնիկ կամ կենդանի օրգանիզմի մաս։ Երկիրը ջուրն անընդհատ տեղափոխում է օվկիանոսների, մթնոլորտի, ցամաքի, սառույցի, հողի և կենդանի աշխարհի միջև։ Սա ջրի շրջապտույտն է։

Գոլորշացում և բույսերի գոլորշարձակում

Արևային էներգիան հեղուկ ջուրը վերածում է գոլորշու։ Գոլորշացման մեծ մասը տեղի է ունենում օվկիանոսներից, բայց մասնակցում են նաև լճերը, գետերը, հողն ու թաց մակերեսները։ Բույսերը տերևների միջոցով ջրային գոլորշի են արտազատում։

Սառույցն ու ձյունը երբեմն անմիջապես գոլորշու են վերածվում՝ առանց հեղուկ դառնալու։ Սա սուբլիմացում է։

Խտացում և ամպեր

Երբ խոնավ օդը բարձրանում և սառչում է, ջրային գոլորշին խտանում է փոշու կամ ծովային աղի մանր մասնիկների վրա։ Հսկայական թվով կաթիլներ կամ սառցաբյուրեղներ ամպ են կազմում։ Ամպը հենց գոլորշին չէ․ այն հիմնականում օդում կախված տեսանելի հեղուկ կաթիլներ ու սառույց է։

Տեղումներ

Ամպի մասնիկները բախվում և մեծանում են։ Երբ բավական ծանր են դառնում, ձգողականությունը դրանք իջեցնում է անձրևի, ձյան, ձնախառն անձրևի կամ կարկուտի տեսքով։

Տեղումների ամբողջ ջուրը միանգամից գետ չի հասնում։ Ձյունը կարող է երկար պահպանվել, ջուրը մնալ բույսերի վրա, վերադառնալ մթնոլորտ, ներծծվել հող կամ հոսել մակերեսով։

Ներծծում և ստորերկրյա ջուր

Ջրի մի մասը մտնում է հողի ու ժայռերի ծակոտիներն ու ճեղքերը և համալրում ջրատար շերտերը։ Ստորերկրյա ջուրը դանդաղ է շարժվում, կարող է աղբյուրով դուրս գալ կամ չոր շրջանում գետը սնուցել։

Այն սովորաբար դատարկ ստորգետնյա մեծ լիճ չէ, այլ գտնվում է նստվածքի հատիկների ու ժայռերի ճեղքերի միջև։

Մակերեսային հոսք

Չներծծված ջուրը հոսում է ներքև՝ հասնելով առուներ, գետեր, լճեր և օվկիանոս։ Քաղաքային ասֆալտը նվազեցնում է ներծծումը և մեծացնում արագ հոսքն ու հեղեղման վտանգը։

Պարզ շրջան չէ

Ջուրը տարբեր պաշարներում մնում է տարբեր ժամանակ՝ մթնոլորտում օրերից մինչև խոր ստորերկրյա ջրում կամ սառույցում հազարավոր տարիներ։ Ամբարտակները, ոռոգումը, ջրի արդյունահանումը, անտառահատումը և կլիմայի փոփոխությունը փոխում են ճանապարհները։

Շրջապտույտը հիմնականում շարժում են Արեգակն ու ձգողականությունը։ Բայց որոշակի վայրում ու պահին հասանելի ջուրը սահմանափակ է, ուստի դրա խելամիտ կառավարումը կարևոր է։